مجتبى ملكى اصفهانى
6
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
اين علم ، پژوهشگر قواعدى را مىآموزد كه رعايت آن قواعد ، دريافت حكم الهى از منابع آن را آسانتر مىسازد . علم اصول از قرن دوم هجرى به حوزه فقه شيعه وارد شد . تدوين و تأليف رسالهها و كتابهاى كوچك و بزرگ اصولى به دست علماى شيعه ، همگى بيانگر اهميت و جايگاه ويژه اين علم در استنباط احكام شرعى است . وجود ريشههاى علم اصول در كلمات امام باقر و امام صادق عليهما السّلام و ساير پيشوايان معصوم شيعه و اثبات و حفظ اين حقيقت ، برخى انديشمندان شيعه را برآن داشته تا در صدد گردآورى بخشى از قواعد اصولى موجود در روايات منقول از معصومين عليهم السّلام برآيند كه از جمله مىتوان به كتابهايى نظير « الفصول المهمة فى اصول الائمة » تأليف محدث بزرگوار ، شيخ حر عاملى ( 1033 - 1104 ) و « اصول آل الرسول » تأليف سيد محمد هاشم خوانسارى اشاره نمود . اوج رشد و شكوفايى علم اصول در ميان علماى شيعه مربوط به عصر محقق ارجمند ، فقيه بهبهانى ( 1118 - 1206 ) تا به امروز مىباشد . اين در حالى است كه علم اصول در ميان اهل سنت از زمان فخر رازى ( م - 606 ) و ابن حاجب ( م - 641 ) تا به امروز رشد چشمگيرى نداشته است . اعتقاد شيعه به مفتوح بودن باب اجتهاد و ناگزيرى از پرورش مبادى استنباط و در مقابل ، مسدود انگاشتن باب اجتهاد توسط اهل سنت و در نتيجه احساس عدم نياز به علم اصول از عوامل مهم گسترش مباحث اصولى در حوزههاى علمى شيعه و عدم گسترش آن در ميان اهل سنت به شمار مىرود . علم اصول فقه ، بخصوص پس از بسط و گسترش مباحث آن در سه قرن اخير ، اصطلاحات فراوانى به دست آورده است كه وظيفه مدرس است قبل از ورود به هر بحث ، به توضيح و تبيين آن بپردازد و اين امر نسبت به طلاب مبتدى از اهميت بيشترى برخوردار است . كتابى را كه در پيشروى داريد از نوع دوم معجمنگارى است كه سعى دارد تحقق هدف فوق ( آشنايى با اصطلاحات مورد استفاده در علم اصول ) را آسانتر سازد . اين كتاب